QARAQALPAQSTAN TOPIRAQLARI HAQQINDAǴI JAŃA SANLI GEO PORTAL JARATILDI
Qaraqalpaqstan awıl xojalıǵı hám agrotexnologiyalar institutı Agrokimyo hám topıraqtanıw kafedrası assistenti Bekpolat Tajimuratov Qaraqalpaqstan topıraqları haqqındaǵı zamanagóy sanlı maǵlıwmatlardı jıynawshı Qaraqalpaqstan Soil Geoportal platformasın jaratıw boyınsha xalıqaralıq joybarda birgelikte avtor sıpatında qatnastı.
Bul geoportal International Center for Biosaline Agriculture (ICBA) tárepinen Abu Dhabi Fund for Development (ADFD) qarjılay járdeminde 2026-jılı ámelge asırılǵan “Development of Sustainable Agricultural Production Systems in Degraded Areas of Karakalpakstan” joybarı sheńberinde islep shıǵılǵan.
🔬 Topıraq maǵlıwmatları keń kólemde úyrenildi.
Joybar sheńberinde 2026-jıl mart-iyul aylarında Qaraqalpaqstannıń túrli aymaqlarınan topıraq úlgileri alındı. Úlgi alıw procesinde FAO metodologiyasına tiykarlanǵan qatnas hám GHRERTX topıraq analizi qurılmasınan paydalanıldı.
Izertlew dawamında topıraqtıń 7 tiykarǵı kórsetkishi ólshendi:
🔹 pH;
🔹 elektr ótkizgishligi (EC);
🔹 topıraq ıǵallıǵı;
🔹 topiraq temperaturası;
🔹 azot (N);
🔹 fosfor (P);
🔹 kaliy (K).
🗺 Zamanagóy GIS texnologiyaları tiykarında kartalar jaratıldı.
Toplanǵan maǵlıwmatlar GIS texnologiyaları járdeminde qayta islendi hám topıraq qásietleriniń aymaqlıq bólistiriliwin kórsetiwshi sanlı kartalar islep shıǵıldı.
Bunda Empirical Bayesian Kriging (EBK) hám Inverse Distance Weighting (IDW) keńisliktegi interpolyaciya usıllarınan paydalanılıp, Qaraqalpaqstan aymaǵın qamtıp alıwshı 500 metr anıqlıqtaǵı topıraq kartaları jaratıldı.
Geoportalda, sonday-aq, Qaraqalpaqstannıń 2026-jıl ushın 10 metr anıqlıqtaǵı Land Use/Land Cover (LULC) – jerden paydalanıw hám jer qaplamı klassifikaciyası kartası da usınılǵan.
🌐 Geoportal qanday imkaniyatlardı beredi?
Qaraqalpaqstan Soil Geoportalı arqalı paydalanıwshılar:
✅ topıraqtıń tiykarģı kórsetkishleri boyinsha interaktiv kartalardı kóriw;
✅ topiraq úlgileri alıngan noqatlardı anıqlaw;
✅ hákimshilik aymaqlar shegaraların kóriw;
✅ túrli topiraq tereńlikleri boyinsha maǵlıwmatlardı alıw;
✅ topiraq hám jer qaplamı kartalarınan paydalanıw;
✅ joybar sheńberinde qáliplestirilgen magliwmatlardı júklep alıw imkaniyatına iye.
Bul maǵlıwmatlardan ilimiy-izertlew, bilimlendiriw, analitikalıq hám basqa da tiyisli maqsetlerde biypul paydalanıw múmkin.
👥 Joybar komandası
Geoportaldı jaratıwda tómendegi qánigeler qatnasqan:
Dr. Asad Kurashi
Dr. Bokhir Alixanov.
Bekpolat Tajimuratov.
Qayıpnazarov Bayram.
Janabaev Arıslan
Institutimiz wákili Bekpolat Tajimuratovtıń usı xalıqaralıq ilimiy-ámeliy joybarda qatnasıwı Qaraqalpaqstanda topıraq resursların sanlastırıw, GIS texnologiyalarınan paydalanıw hám awıl xojalıǵında ilimiy tiykarlanǵan qararlar qabıl etiw baǵdarındaǵı áhmietli nátiyjelerden biri bolıp esaplanadı.
Qaraqalpaqstan Topıraq Geoportalı: 🌐
https://karakalpakstansoils.com/
📌 Usınıs etilgen silteme:
International Center for Biosaline Agriculture (ICBA). 2026. Karakalpakstan Soil Geoportal: Soil Data and Spatial Maps of Karakalpakstan, Uzbekistan.
